سال نوی ايرانی در نقطه ی اعتدال بهار و حدود بيست و يكم مارس جشن گرفته می شود.زمان دقيق سال نو با توجه به ويژگيهای نجومی سالنامه ی ايرانيان سال به سال تغييرمی كند.جشن نوروز از چهارشنبه سوری (مراسم آتشبازی شب اخرين چهارشنبه سال) آغاز می شود و با مراسم سيزده بدر سيزدهمين روز پس از آغازسال خاتمه می يابد.

نوروز فرصتی برای جشن و سرور است و چرخه ی ساليانه فصول را از زمانی مشخص می كند كه مفاهيم تولد و رشد و نمو را در بر دارد.شايد بتوان گفت كه نوروز مهمترين و لذت بخش ترين عيد ايرانيان در طول سال باشد که نسبت به اعياد ديگر ايشان جلوه جهانی بيشتری دارد.

از انجا كه نوروز آغازی تازه محسوب می شود استقبال از تشريفات نوروز با زدودن منازل ازغباركهنگی وخريد جامه ی نو برای تمامی اعضای خانواده همراه است.اين لباسهای تازه را در نخستين روز سال بر تن می كنند.

در تمام رسوم ايرانی هر جشن يا مراسم مذهبی شامل سفره ای است كه بر روی ميز می گسترانند بر همين اساس مرغوبترين سفره موجود در خانه بكار می گيرند غالب اوقات از ترمه استفاده می شود اين سفره می بايد بر روی ميز و هر سطح مرتفع تری نسبت به زمين كه ميزاد نام داشت گسترده شود. امروزه واژه ميزاد به ميز تبديل شده است.مردم به قصد رنگارنگ كردن سفره هر چه در توان داشتند بكار می بستند زيرا اين جشن مهمترين رويداد سال محسوب می شد.زمانی نوروز مقدس ترين روز سال بشمار می رفت.خانواده ها مطابق رسوم خويش بهترين اشيا و ظروف خود برای اراستن ميز بكار می گرفتند.

كتاب مقدس آتشدان ميوه های فصل ميوه های خشك و آب نبات های شيرين همگی بر سر ميز به چشم می خورد.هر چيزی كه بر سر ميز قرار می گرفت اهميت خاص خود را داشت به هنگام اماده ساختن ميز اعداد مقدس سه. هفت و دوازده مد نظر بود تناول بخش مهمی از هر جشن بشمار می رفت.فردی كه مسؤليت توزيع غذا را بعهده می گرفت ميزادپان نام داشت و امروز ميزبان ناميده می شود.

در دوران ساسانی ظروف بسيار مزين و منقشی از جنس كاوالين از كشور چين وارد مي شد كه اين ظروف گرانبها چينی ناميده می شد در ايران بمنظور تمايز انواع مختلف ظروفی كه از چين وارد می شد ان دسته كه فلزی بود سينی و ظروفی كه از جنس كاوالين بودند چينی ناميده مي شدند.از اين ظروف بر سر ميز نوروز استفاده مي شد و داخلشان شيرينی. آبنبات. قند و شكر و نظاير آن مي ريختند.اين ظروف به نيت امشاسپيدان (عنوان شش فرشته درجه ی اول به نامهای ارديبهشت خرداد آمرداد شهريور بهمن اسپندآرمذ و اهورامزدا) به ترتيب هفتگانه قرار می گرفتند و از اينرو ميز نوروزی هفت سينی يا هفت قاب نام می گيرد. بعد ها اين نام به هفت سين تغيير يافت در برخی روستا ها هنوز هم واژه هفت سينی رايج است.معمولا يك ظرف بزرگتر كه داراي نقوش زيبايی بود را به نيت اهورامزدا روی ميز قرار می دادند و ظروف كوچكتر كه محتوای متفاوتی داشتند را دور آن می گذاشتند.

ميز نوروزی امروزی

تمامی آنچه را كه بر سر ميز نوروز می گذارند به هدف آنست كه در سال نو خوش اقبالی سلامتی و بركت و نعمت ببار آورد اگرچه ممكن است تمامی آنچه ذكر می كنيم در هر خانواده عموميت نداشته باشد ليكن مهمترين اجزاي سفره هفت سين كه حرف نخست آنها سين است به قرار زيرن  1سبزه  2سكه 3سمنو  4سيب  5.سنجد 6.سنبل  7سير   8سركه ميز نوروزي شامل اجزای ديگری نيز هست كه از اين قرارند

9كتاب دينی 10.آينه   11شمع وشمعدان   12ماهی   13شيرينی0

جوانه ها را در ظروف مجللی پرورش می دهند كه تعدادشان هفت (تعداد امشاسپندان) و يا دوازده (به نشانهء بروج دوازدهگانه)است. در قصر پادشاهان بيست روز پيش از نوروز دوازده ستون از رس نپخته درست می كردند و بر روی هر ستون دانه هاي گياه خاصي را می كاشتند.

رشد خوب دانه ها نشان از خوش يمنی داشت.مردم تصور می كردند دانه هايی كه در هر سال به وفور بروی ستونها سبز می شوند. در سال نو محصول خوبی به بار خواهند اورد.در روز ششم نوروز به نشانه وفور محصول و ثروت جوانه های رشد كرده را می چيدند و در اتاقها و سالنهای مختلف قصر پخش می كردند. در حاليكه خانواده ها نيز به نيت پندار گفتار و كردارنيك در سه ظرف جوانه می پروراندند. دانه های مصرفی را گندم جو و ارزن تشكيل می داد كه نشان از غذای پايه و روزانه مردم داشتند و به اميد فراوانی خوراك در سال نو كاشته می شدند .

سكه های طلا و نقره به نيت شهريور فرشته ای كه مسئوليت افرينش فلزات را بعهده دارد بر سر ميز نوروز قرار می گيرند. سكه ها را به قصد ثروتمندی سال نو درون كاسه اب قرار می دهند.

سمنو نوعی دسر است كه از جوانه گندم درست می شود. همانطور كه فرشتگان عامل رشد گياهان بشمار می روند با تناول اين دسر جوانه گندم نيروی بدن برای سال اتی تامين می گردد.

در بسياری از روستاها پيش از نوروز خانواده ها ظرف بزرگ و مخصوصی را از سيب پر می كنند و سيبهای انرا به دوستان و خانواده خود هديه می كنند تا بر سر ميز های نوروزی خود بگذارند. سيب نماد باروری و تولد است غالبا دراويش برای رفع ناباروری يك زوج سيب را نصف می کنند و به ان دو می دهند از اين رو می توان سيب سر ميز نوروز را نشان گر تولد و باروری دانست.

سنجد به خاطر رايحه مقوی ان شكوفه و برگهايش را بروی ميز نوروز می گذارند اين به منزله اغاز تولد است و وجود اين ميوه باروری و زايش را حكايت می كند

سنبل به عنوان گلی كه همواره در بهار شكوفه می دهد نماد رايحه دلپذيری است كه اين زمان از سال با خود دارد.

سير نماد سلامتی و شفاپذيری است .

سركه نماد طول عمر و صبر و شكيبايی است.

خانواده های ايرانی در جشن نوروز كتاب مقدس خود را نيز بر سر ميز نوروز قرار می دهند. در دوران ساسانی كتاب اوستا را بر رويی ميز می گذاشتند. پيش از فرا رسيدن سال نو بخشی از اين كتاب را با عنوان فروردين يشت می خواندند تا ارواح پادشاهان قهرمانان و مردان مقدس مذكور در ان بخش را ياد كنند. امروزه مسلمانان قران و يهوديان تورات و بالاخره مسيحيان انجيل را سر ميز نوروز می گذارند .

اينه بر گرفته از واژه ادوناك به معنای شكل و ديدار و يكی از عوامل شكل گيری انسان است اين واژه شامل پيشوند (اد) و ريشه (ون) به معنای ديدن است اينه جسمی است كه به منظور مشاهده بازتابها استفاده می شود در روز نخست سال وقتی بشر به توسط نيروی الهی و عوامل ديگر خلق مي شود .چيزي را براي سهولت اين خلقت بر سر ميز می گذارند از اين رو اينه در بالاي ميز نوروزی قرار می دهند و گاهی اوقات اينه ای ديگر را زير يك تخم مرغ می گذارند. قراردادن اينه بر سر سفره عقد بر گرفته از اين مفهوم است چه ازدواج اغاز يك تولد است و ارواح در باروری و تولد نقش مهمی دارند.

                                                 منبع:ایران باستان در یک نگاه

                                                   شاد و بهاری باشید